वीरगञ्ज । वीरगञ्ज महानगरपालिका वडा नम्बर १९ स्थित विन्दवासिनी मन्दिरको नाममा रहेको जग्गा दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि अतिक्रमणको चपेटामा छ । श्री बिन्दबासिनी भगवतीको नाममा रहेको सात विघा १७ कट्ठा जग्गामध्ये झण्डै ६ विघा जग्गा मन्दिरको नियन्त्रणमा छैन ।
एक विघा १७ कट्ठा जग्गा मात्रै फौजदार (जग्गा जोत्नका लागि नियुक्त गरिएका व्यक्ति) ले जोतिरहेका छन् भने छ विघामा अरु स्थानीयले जोतिरहेका छन् । फौजदारले जोतिरहेको एक विघा १७ कट्ठा जग्गाकै भरमा अहिले बिन्दबासिनी मन्दिर सञ्चालन भइरहेको मन्दिरका पूजारी पुरुषोत्तम देव उपाध्यायले बताए । यसका अलावा भक्तजनहरुको दक्षिणा, भेठी र सहयोगले पनि मन्दिर सञ्चालनमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ । उनले भने, ‘मेरो काम पूजा गर्ने र मन्दिर चलाउने हो, खासमा यो जग्गाको संरक्षणकर्ता गुठी संस्थान हो । तर मन्दिरको स्वामित्वमा रहेको जग्गालाई मन्दिरकै नियन्त्रणमा ल्याउन कुनै पहल भएको छैन ।’
राजाकै पालामा मन्दिरको संरक्षण गर्न र मन्दिर सञ्चालन गर्नका लागि फौँजदार पदमा नियुक्त गरि उनीहरुलाई नै कमाइ खान र मन्दिरको संरक्षण गर्न जिम्मा दिइएको थियो । तर २०२१ सालभन्दा पहिलै देखि नै स्थानीय स्तरकै व्यक्तिहरुले मन्दिरको नाममा रहेको जग्गा जोत्दै आएका छन् । उपलब्ध प्रमाणकाअनुसार जगरनाथ ठाकुरले कित्ता नम्बर ९५, रामकपाल सा कलवारले कित्ता नम्बर ९६, राम साह कलवारले कित्ता नम्बर ९८ र प्रेम प्रसाद कलवारले कित्ता नम्बर ९९ को जग्गा जोतिरहेका छन् ।
गुठी संस्थानसँगै मन्दिर संरक्षण समितिले पनि सक्रियता नदेखाएर सबै काम पूजारीकै टाउकोमा थुपारिदिएको उपाध्यायको भनाई छ । २०५९ सालमा गुठी संस्थानले मोही कट्टा गरेको थियो । मेही कट्टा गरेपछि भोगचलन गर्दै आएकाहरुले सर्वाेच्चमा रिट दिएको दिए । अदालतले पनि उनीहरुको पक्षमा फैसला सुनायो ।
२०७२ सालमा लक्ष्मीकान्त तिवारीको अध्यक्षतामा पाँच वटै गाउँको प्रतिनिधित्व हुने गरि बनाइएको २१ सदस्यीय श्री विन्दवासिनी माई मन्दिर गुठी व्यवस्थापन समितिले पनि व्यवस्थापनतर्फ कुनै चासो नदिएको पूजारी उपाध्यायको आरोप छ ।
अमरपट्टी, बहुअर्वाभाठा, बैरियाबिर्ता, झौवा गुठी र बिन्दबासिनीका प्रतिनिधि समितिमा भएपनि गुठी संस्थाले फौजदारबाटै उक्त जग्गा जोताउन नसकेकोप्रति उनले चिन्ता व्यक्त गरे । उनका अनुसार यसअघिका जनप्रतिनिधिले पनि मन्दिरको जग्गा फिर्ता ल्याउने विषयमा कुनै चासो देखाएनन् । यस सम्बन्धमा ध्यानाकर्षण गराउन जाँदा वीरगञ्ज १९ का वडाअध्यक्ष मुकेश चौरसियाले कुरै गर्न नखोजेको उपाध्यायको आरोप छ । वीरगञ्ज महानगरपालिकाले भने मन्दिरको नाला निर्माण र रंगरोगनका लागि आवश्यक काम गरेको उनले बताए ।
मन्दिर कम्पाउण्डको जग्गाको मुख्य गेटदेखि मण्डपसम्मको जग्गाको कुनै कागजात नभएको हुँदा अतिक्रमण हुन सक्नेमा चिन्ता व्यक्त गर्दै उनले मन्दिरको नाममा बनाइदिन सरोकारवालालाई आग्रह गरे ।
गुठी संस्थानका प्रमुख चुडामणी घिमिरेकाअनुसार उक्त जग्गा फौजदारलाई नै जोत्न दिने पहल भइरहेको छ । उनले भने, ‘यो खान्गी जग्गा हो, खान्गीदारले नै जोतेर खानुका साथै मन्दिरमा सहयोग गर्नका लागि दिइएको जग्गा भएपनि मोहीवालाहरुले जोत्न दिइरहेका छैनन् । अब हामी प्रमुख जिल्ला अधिकारी र मेयर सावसँग बसेर यस विषयलाई छिटै टुंगो लगाउँछौ ।’ मन्दिरसँगै धर्म संस्कृतिको संरक्षणका लागि स्थापीत गुठी संस्थानले हरेक समयमा पहल कदमी गर्दै आएको उनको भनाई छ ।
वीरगञ्ज महानगरपालिका वडा नम्बर १९ का वडाअध्यक्ष मुकेश चौरसिया मन्दिरको नाममा रहेको जग्गा व्यक्तिले प्रयोग गर्न नपाउने बताउँछन् । सार्वजनिक र गुठीको जग्गालाई अतिक्रमण मुक्त गराउने वीरगञ्ज महानगरको अभियानमा आफुले पनि पहल गरिरहेको हुँदा केही दिनभित्रै मन्दिरको जग्गाको बारेमा पनि जानकारी लिने वडाअध्यक्ष चौरसियाले बताए । साथै उनले सार्वजनिक जग्गा अतिक्रमण गरेर वर्षाैदेखि खनजोत गरेर खाइरहेको भए उजुरी दिन पनि वडाबासीलाई आग्रह गरेका छन् ।
करिब दुई दशकदेखि मोहीवालाले जग्गा जोत्न नदिएको फौजदार लालबाबु ठाकुर बताउँछन् । ठाकुरकाअनुसार उक्त जग्गा हजुरबुबा स्वर्गीय गणेश ठाकुरकै पालादेखि उनकै परिवारले जोत्नुका साथै मन्दिर सञ्चालनमा पनि सहयोग गर्दै आएको छ ।
उनले भने, ‘गुठी संस्थानले खान्गी जग्गामा मोही लाग्दैन भन्छ, तर त्याहाँ मोहीवालाले हामीलाई जोत्नै दिँदैनन् । अहिले एक विघा १७ कट्ठा मात्रै जोतिरहेको छु ।’ उनले थपे, ‘गुठी संस्थानले मन्दिरको नाममा भएको सबै जग्गा जोत्नुहोस् भनेपनि जोत्न जाँदा झगडा गर्छन् । त्यही भएर प्रहरी र प्रशासनको संरक्षणबिना म एक्लै केही गर्न सक्तैन ।’
आफुले भोगचलन गरेको जग्गाअनुसार हरेक वर्षमा मन्दिरका पूजारीले भनेबमोजिमको काम गर्दै आएको ठाकुले बताए ।
