नेपाल र भारतका हिन्दू समुदायमा प्रत्येक वर्ष मनाइने तीज पर्व विशेषगरी विवाहित महिलाहरूको जीवनमा महत्वपूर्ण स्थान राख्छ। तीज मुख्यतः हरितालिका तीजको रूपमा मनाइन्छ र यस दिन महिलाहरू दैवी आर्शिवाद र पति तथा परिवारको सुख–समृद्धि कामना गर्दै व्रत बस्छन्।
धार्मिक र पौराणिक दृष्टिले, तीज भगवती पार्वती र भगवान शिवको कथासँग जोडिएको छ। मान्यता अनुसार, पार्वतीले पति शिवको सच्चा प्रेम पाउने र उहाँसँग दिर्घायु जीवन बिताउने आशा राख्दै कठोर व्रत बसेकी थिइन्। यस कथालाई अनुसरण गर्दै महिलाहरू आज पनि निर्जल व्रत बसेर आफ्नो जीवनसाथीको दीर्घायु, स्वास्थ्य र परिवारको समृद्धि कामना गर्छन्।
पर्वको समयमा महिलाहरू रातभर जाग्राम बसेर भजन, कीर्तन र कथा सुनाइन्छ। उनीहरूले हरियो साडी, झुम्का, साना गहना लगाएर पारम्परिक गीतमा नाच्ने र सामूहिक रूपले रमाइलो गर्ने प्रचलन छ। खानेकुरा पनि विशेष गरी फलफूल र मीठा परिकारले भरिपूर्ण हुन्छ, तर व्रत बसेका महिलाले निर्जल रहन्छन्।
सांस्कृतिक दृष्टिले तीज नारीहरूको सशक्तिकरण र सामाजिक एकता प्रकट गर्ने पर्वको रूपमा समेत महत्वपूर्ण छ। यस अवसरमा समुदायका महिला एकत्रित भएर नाच, गीत र पूजा–आराधना गर्दै आपसी मेलमिलाप र आपसी सहयोगको भावना बढाउँछिन्।
सरकार र स्थानीय तहहरूले पनि पर्वको अवसरमा सार्वजनिक कार्यक्रम आयोजना गरी महिलाहरूलाई स्वास्थ्य, सुरक्षा र सामाजिक सशक्तिकरणसम्बन्धी जानकारी दिने गरेका छन्।
