वीरगञ्ज । २१ फागुनको निर्वाचनमा नमिठो पराजय बेहोरेपछि मधेशवादी दलहरू यतिबेला आत्मसमीक्षा गर्दै पार्टी एकता र युवा पुस्तालाई नेतृत्व हस्तान्तरण गर्ने तयारीमा जुटेका छन्। विभिन्न दलका नेताहरूबीच एकीकरण गरेर नयाँ स्वरूपको पार्टी बनाउने विषयमा अनौपचारिक सहमति समेत बन्न थालेको छ।
जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालका नेता हृदयेश त्रिपाठीले मधेशवादी दलहरूबीच एकता आवश्यक भइसकेको भन्दै त्यसतर्फ छलफल भइरहेको जानकारी दिए। उनका अनुसार अब पुराना नेताहरू संरक्षक वा सल्लाहकारको भूमिकामा बसेर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व सुम्पने तयारी भइरहेको छ। तर, नेतृत्व कसले सम्हाल्ने भन्ने विषयमा भने अझै टुंगो लाग्न सकेको छैन।
त्यसैगरी राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी (रामुपा) का अध्यक्ष राजेन्द्र महतोले विगतको कमजोरी स्वीकार्दै अब गम्भीर समीक्षा गरेर मात्र एकीकरणको निर्णय लिने बताए। उनले चुनावअघि देखिएको अहंकार र अत्यधिक आत्मविश्वासकै कारण एकता हुन नसकेको स्वीकार गरे।
रास्वपाको उदय, मधेशवादी दल कमजोर
गत फागुनको निर्वाचनमा मधेश प्रदेशका ३२ मध्ये ३० क्षेत्रमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले जित निकाल्दा मधेशवादी दलहरू कमजोर बने। रास्वपा १३ लाख मतसहित पहिलो दल बन्न सफल भयो भने जसपा नेपाल चौथो र जनमत पार्टी पाँचौं स्थानमा खुम्चिए।
मधेशवादी दलहरूले पाएको कुल मत जोड्दा करिब साढे तीन लाख पुग्छ, जुन कुल मतको तीन प्रतिशतभन्दा बढी हो। यसले देखाउँछ—यदि यी दलहरू एकजुट भएको भए प्रतिनिधिसभामा उपस्थितिको सम्भावना बलियो रहन्थ्यो।
एकताको इतिहास: संकटमा मात्रै सहकार्य
मधेशवादी दलहरू संकटका बेला एकजुट हुने तर सामान्य अवस्थामा विभाजित हुने प्रवृत्ति पुरानै हो। २०७७ मा सरकारले राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐन संशोधन गर्न अध्यादेश ल्याएपछि उल्टै समाजवादी पार्टी र राष्ट्रिय जनता पार्टीबीच एकता भएर जसपा गठन भएको थियो।
त्यस्तै, २०७४ मा पाँच मधेशवादी दल मिलेर राजपा गठन गर्दा स्थानीय तह र संसदीय निर्वाचनमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेका थिए। तर, पछिल्लो समय पुनः विभाजन र आन्तरिक द्वन्द्वका कारण यी दलहरू कमजोर बन्दै गएका छन्।
कार्यकर्ताबाट दबाब बढ्दो
दलहरूको कमजोर अवस्थापछि तल्लो तहका नेता तथा कार्यकर्ताबाट एकताको लागि दबाब बढ्दै गएको छ। जसपा नेपालका नेता मनीषकुमार सुमनका अनुसार कार्यकर्ताहरूबीच ‘अब मिल्नैपर्छ’ भन्ने भावना बलियो रूपमा देखिएको छ।
निष्कर्ष
मधेशवादी राजनीति यतिबेला निर्णायक मोडमा पुगेको छ। विगतका गल्ती सच्याउँदै एकता र नयाँ नेतृत्वको अभ्यासमा जान सके मात्र उनीहरूको राजनीतिक भविष्य सुरक्षित हुने विश्लेषण गरिएको छ। अन्यथा, क्षेत्रीय राजनीति झन् कमजोर हुने खतरा बढ्दै गएको देखिन्छ।
